Πυλώνας ΚΟΙΝΩΝΙΑ
ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Διασφάλιση Kοινωνικής Συνοχής

Μαθαίνω να πέφτω, να σηκώνομαι, να διεκδικώ

Η πρωτοβουλία “Μαθαίνω να πέφτω, να σηκώνομαι, να διεκδικώ” διασφαλίζει την ισότιμη συμμετοχή ευάλωτων κοινωνικά ομάδων στην διδασκαλία του Judo. Το Judo αποτελεί ένα ολοκληρωμένο σύστημα εκπαίδευσης με ιδρυτή τον Ιάπωνα Δάσκαλο Δρ Jigoro kano και σημαντικά οφέλη για το νου και το σώμα. Το σύστημα εκπαίδευσης του Judo προκειμένου να είναι προσβάσιμο για όλους απαιτεί καθολικό σχεδιασμό. Στόχος της πρωτοβουλίας είναι να σχεδιαστεί ένα Συμπεριληπτικό Πρόγραμμα Εκπαίδευσης Βασικών Τεχνικών Judo που να συμπεριλαμβάνει ισότιμα άτομα με νοητικές ή αυτιστικού φάσματος διαταραχές. Καθώς η εκπαίδευση στο Judo βασίζεται αποκλειστικά στην σύμπραξη δύο αθλητών, η πρωτοβουλία “Μαθαίνω να πέφτω, να σηκώνομαι, να διεκδικώ” για να το πετύχει εισήγαγε μια σημαντική καινοτομία: κατά τη διάρκεια της άσκησης στο Judo συναθλητές των ατόμων με αυτιστικού φάσματος ή νοητικές διαταραχές είναι μέλη Θεραπευτικών Προγραμμάτων Απεξάρτησης τα οποία διδάσκουν ενώ παράλληλα διδάσκονται. Η δράση "Μαθαίνω να πέφτω, να σηκώνομαι, να διεκδικώ" με το εκπαιδευτικό υλικό και τη διδακτική μεθοδολογία που προτείνει, ανοίγει ένα δρόμο κοινής άσκησης και δράσης συμπεριλαμβάνοντας ευάλωτες κοινωνικά ομάδες που μαθαίνουν μαζί πώς να διεκδικούν την αυτόνομη συμμετοχή τους στην άθληση και στην κοινωνική ζωή. 

 

Το πρόγραμμα απευθύνεται σε άτομα με νοητικές ή αυτιστικού φάσματος διαταραχές, παιδιά ή/και εφήβους, σε μέλη Θεραπευτικών Προγραμμάτων Απεξάρτησης τα οποία κατά τη διάρκεια της θεραπευτικής τους πορείας έχουν διδαχθεί Judo είτε δεν έχουν προηγούμενη εμπειρία και προτείνονται από τα προγράμματά τους να ασχοληθούν με το άθλημα. Δάσκαλοι του Judo και ειδικοί παιδαγωγοί έχουν την εποπτεία και την ευθύνη της διδασκαλίας. Οι ασκούμενοι judoka συμμετέχουν σε συμπεριληπτικές προπονήσεις και αγώνες ισότιμα μαζί με τυπικούς αθλητές.

 

Η δράση ολοκληρώθηκε κατα τη διάρκεια ενός ακαδημαικού ετους 2018-2019. Συνεχίζεται, ωστόσο, εθελοντικά μέχρι και σήμερα.

Η ιδέα δημιουργήθηκε στο “ Τokei Maru, το σχολείο για όλους:”, χώρο έρευνας και δράσης του Επιστημονικού Σωματείου, Include.Το Include είναι μια ανοιχτή διεπιστημονική κοινότητα. Σε σύμπραξη με οικογένειες ευάλωτων και μη κοινωνικών ομάδων, αντιπαλεύει τις διακρίσεις και επιχειρεί να αναδείξει μέσα από την επιστημονική έρευνα και την κοινωνική δράση τα οφέλη μιας συμπεριληπτικής κοινωνίας. Στην διεπιστημονική και διαπολιτισμική κοινότητα του Include ποικίλες ιδέες διασταυρώνονται, δοκιμάζονται και αναδιαμορφώνονται διαρκώς, ώστε να προσφέρουν πολύτιμη κοινωνική αρωγή. Σε αυτό το σταυροδρόμι των δράσεων, των ανθρώπων και των ιδεών το Include επέλεξε να αξιοποιήσει το Judo και να μελετήσει τις επιδράσεις του στην εκπαίδευση ευάλωτων ομάδων.  Μοναδική καινοτομία, η ενεργή συμβολή των μελών στεγνών θεραπευτικών προγραμμάτων στην εκπαίδευσή των παιδιών με νοητικές και αυτιστικού φάσματος διαταραχές.

H δράση υλοποιήθηκε στο πλαίσιο του Προγράμματος ενίσχυσης καινοτόμων κοινωνικών πρωτοβουλιών και ενδυνάμωσης ικανοτήτων των οργανώσεων της Κοινωνίας των Πολιτών, “Σημεία Στήριξης”. Το πρόγραμμα 'ΣΗΜΕΙΑ ΣΤΗΡΙΞΗΣ" συγχρηματοδοτείται από το Κοινωφελές Ίδρυμα Ιωάννη Σ. Λάτση, το ΤΙΜΑ Κοινωφελές Ίδρυμα, τη Φιλανθρωπική Οργάνωση Hellenic Hope, το Ίδρυμα Καπετάν Βασίλη και Κάρμεν Κωνσταντακόπουλου, το Ίδρυμα Α. Γ. Λεβέντη και το Ίδρυμα Μποδοσάκη.

Για την υλοποίηση της δράσης το Ιnclude συνεργάζεται με Θεραπευτικά Προγράμματα του ΚΕ.ΘΕ.Α., με μέλη από το θεραπευτικό Πρόγραμμα ΑΡΓΩ και τον  Γ.Σ. ΗΡΑΚΛΗΣ στη Θεσσαλονίκη.

Κατά τη διάρκεια της άσκησης τα μέλη θεραπευτικών προγραμμάτων εκπαιδεύουν και εκπαιδεύονται μαζί με παιδιά και εφήβους με νοητικές ή διαταραχές αυτιστικού φάσματος και τυπικούς αθλητές, διαφόρων ηλικιών. Στη συμπεριληπτική δράση του judo συμμετέχουν όλοι, ισότιμα, χωρίς αποκλεισμούς, υπό την καθοδήγηση και την τεχνική υποστήριξη του Δασκάλου Judo, ειδικών παιδαγωγών.

Η δράση «Μαθαίνω να πέφτω, να σηκώνομαι, να διεκδικώ» υλοποιείται  στο “Σχολείο για όλους: Τokei Maru”. στην Τριανδρία της Θεσσαλονίκης και στο International Matsuura Dojo στο Γ.Σ. ΗΡΑΚΛΗΣ.  Το “Σχολείο για όλους: Τokei Maru” στεγάζεται σε χώρο που παραχωρεί ο Δήμος Θεσσαλονίκης μετά από αίτημα των μελών του σωματείου και λειτουργεί σε εθελοντική βάση με εξοπλισμό που αποκτήθηκε με δωρεά του Ιδρύματος Σταύρος Νιάρχος με αίτημα που κατατέθηκε από τα μέλη του σωματείου το 2015.

Τα αποτελέσματα της δράσης είναι πολύ θετικά για όλους τους συμμετέχοντες : 17 παιδιά στο φάσμα τους αυτισμού, 5 μέλη από όλα τα θεραπευτικά προγράμματα και 15 περίπου τυπικούς αθλητές. Είναι, επίσης, θετικά για τις οικογένειες των παιδιών και εφήβων στο φάσμα του αυτισμού, των μελών θεραπευτικών προγραμμάτων και για τους τυπικούς αθλητές. Είναι ιδιαιτέρως θετικά για τα παιδιά και τους τυπικούς εφήβους που συνεκπαιδεύονται με ευάλωτες ομάδες.

Για τα παιδιά με διαταραχές αυτιστικού φάσματος, μετά από την εφαρμογή του προγράμματος, παρατηρήθηκε βελτίωση ποσοτικών και ποιοτικών δεικτών. Οι δείκτες συμμετοχής τους αυξήθηκαν από 1,5 δείκτης, που δηλώνει συμμετοχή με απόλυτη υποστήριξη σε 4,5 δείκτης, που υποδηλώνει αυτόνομη συμμετοχή στη διαδικασία εκτέλεσης των τεχνικών και θετική αλληλεπίδραση με τους συναθλητές. Στην κλίμακα αξιολόγησης άριστα είναι το 6, που υποδηλώνει εξαιρετική επίδοση και συμμετοχή. Αναφορικά με του ποιοτικούς δείκτες, ιδιαίτερη σημασία έχει η επίτευξη της συμμετοχής των παιδιών στο φάσμα του αυτισμού σε διεθνείς αγώνες Judo στο Κατσάνειο Γυμναστήριο την Παγκόσμια μέρα κατά των Ναρκωτικών. Στο  αγωνιστικό πλαίσιο, τα παιδιά εκτέλεσαν τις τεχνικές χωρίς την υποστήριξη του εκπαιδευτικού υλικού, το οποίο είχε κατασκευαστεί ειδικά για την εκπαίδευσή τους και χωρίς την υποστήριξη των δασκάλων τους, παρουσία πλήθος κόσμου στις κερκίδες.

Η συμμετοχή των παιδιών στο Συμπεριληπτικό Πρόγραμμα Εκπαίδευσης σε βασικές τεχνικές του Judο συνέβαλε σημαντικά στη βελτίωση των ψυχοκινητικών και ψυχοκοινωνικών δεξιοτήτων. Τα παιδιά στο φάσμα του αυτισμού, που συμμετείχαν, έμαθαν να ακολουθούν τις αρχές της διδασκαλίας του Judo, κατέκτησαν θετικές αλληλεπιδράσεις με τους συντελεστές και, στο τέλος, με τους συναθλητές τους. Κατέκτησαν, επίσης, δεξιότητες συμμετοχής σε αγώνες στους οποίους ανταπεξήλθαν, προς θετική έκπληξη όλων των παρεβρισκομένων στον αγωνιστικό χώρο. Οι γονείς επισημαίνουν θετικές αλλαγές στην καθημερινότητα των παιδιών, αναφορικά με την ακολουθία κανόνων και τις αλληλεπιδράσεις στο οικογενειακό και ευρύτερο κοινωνικό πλαίσιο. Οι θετικές αυτές αλλαγές, μάλιστα, όπως σημειώνουν οι γονείς, αναγνωρίστηκαν από το ευρύτερο οικογενειακό και κοινωνικό περιβάλλον των παιδιών και συνέβαλαν στη βελτίωση της αυτοεικόνας τους και της αυτοαξίας τους. Η συμμετοχή των παιδιών σε ένα τόσο απαιτητικό άθλημα, η άσπρη στολή judogi, το χειροκρότημα που έμαθαν να κερδίζουν από την ενεργό συμμετοχή τους στο αγωνιστικό πλαίσιο, συνέβαλαν ώστε να κατακτήσουν τη θέση τους στην οικογένεια και στον κοινωνικό περίγυρο.

Σημαντική είναι η επιδραση του προγράμματος στην στήριξή των μελών θεραπευτικών ποργραμμάτων για την ολοκλήρωση της θερααπείας τους και την επανένταξή τους, καθώς, όπως οι ίδιοι σημειώνουν, νιώθουν σημαντικοί δίπλα στα παιδιά και στις οικογένειές τους και κινητοποιούνται όταν νιώθουν ότι μπορούν τα τα βοηθήσουν να μάθουν τις τεχνικές του Judo. Αισθήματα αλληλεγγύης αναπτύσσονται μεταξύ των μελών και ισχυροί δεσμοί μεταξύ των συμμετεχόντων που αγωνίζονται όχι μόνο για τον εαυτό τους αλλά και για τους συνανθρώπους τους.

Η δράση είχε πολύ σημαντικά οφέλη για τα μέλη του σωματείου include αλλά και για τον οργανισμό. Το Συμπεριληπτικό Πρόγραμμα Judo ήρθε να συμπληρώσει, με μοναδικό τρόπο, τις συμπεριληπτικές πρακτικές που το Include έχει αναπτύξει ήδη σε άλλους τομείς της μη τυπικής εκπαίδευσης, όπως στην εκπαιδευτική ρομποτική (http://journals.rta.lv/index.php/SIE/article/view/5147) , στους makers και στις τεχνικές αυτοεπίγνωσης.   (http://journals.rta.lv/index.php/SIE/article/view/5148).

Καθώς το Συμπεριληπτικό Πρόγραμμα σε βασικές τεχνικές του Judo είναι μοναδικό στον κόσμο η δράση προσδίδει στο Include διεθνή ακτινοβολία και αναγνώριση.

H χρηματοδότηση του προγράμματος από τα "ΣΗΜΕΙΑ ΣΤΗΡΙΞΗΣ" και η επιτυχής του ολοκλήρωση με την έκδοση του βιβλίου "μαθαίνω να πέφτω, να σηκώνομαι, να διεκδικώ" από τη συγγραφική ομάδα Ανδρομάχη Νάνου, Ανδρομάχη Γιατράκου και Αυγερινός Μαιστρέλλης, τη συμβολή της εικαστικού Αντωνίας Καραπανταζή και εξωτερικό αξιολόγητή τον καθηγητή ΑΣΠΑΙΤΕ Ανδρέα Οικονόμου, συνέβαλε, καθοριστικά, ώστε το Include να αυξήσει την αξιοπιστία του και να προωθήσει τους επιστημονικούς και κοινωνικούς του στόχους που είναι η ανάδειξη και προώθηση συμπεριληπτικών πρακτικών που μπορούν να συμβάλλουν ώστε "κανένας και σε κανένα τομέα να μη μείνει πίσω¨